Ceza İnfaz Sisteminde Sivil toplum Derneği & İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi

İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencileri, son üç yıldır Bakırköy ve Ümraniye Ceza İnfaz Kurumlarında Hukuk Kliniği adlı dersi vermektedir. Bu dersler sırasında, hükümlü ve tutuklulardan gelen sorulardan, ceza infaz kurumlarında kalanların dosyalarıyla ilgili ciddi bir bilgi ihtiyacı olduğu gözlenmiştir. Bu bilgi taleplerinin dilekçeler eliyle cezaevi idaresine iletildiği ancak yoğunluk nedeniyle karşılanmasında zaman zaman gecikmeler yaşandığı da görülmüştür.

Bu bağlamda, geçmişte Hukuk Kliniği derslerinde yer almış ve artık İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi veya mezunu olup stajyer avukat veya avukatlık veya yüksek lisans yapanlar bulunmaktadır. Onlarla yapılan değerlendirmeler sonucunda, söz konusu bilgilerin hükümlü ve tutuklulara yüz yüze vererek, bir sosyal sorumluluk projesi olarak karşılanabileceği düşünülmüştür. Bunu müteakiben, Ümraniye T tipi Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce eğitim faaliyeti olarak verilen izin kapsamında proje bir pilot uygulama olarak bir ay süreyle yürütülmüştür.

Gerçekten de, pilot uygulama, her hafta İstanbul Bilgi Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden İdil Elveriş ve/veya yardımcısı Eda Doğan, eski mezunlardan iki kişi, İnfaz Bürosu’ndan bir sorumlu eşliğinde, Ocak 2010’da başlamıştır. Buna göre, her Salı sabahı 1000-1200 arasında, daha önce proje tanıtımı yapılan bir koğuştan, istekli olanlar infaz memurları eşliğinde avukat görüş yerlerine getirilmiştir. Burada infaz memurları eşliğinde, ilgili ile görüşülmüş ve soruları buraya çekilmiş olan UYAP bağlantısı sayesinde sistemden bakılarak cevaplanmıştır.

Koğuşlarda yapılan tanıtımlarda, projenin tamamen gönüllülüğe dayandığı, kişilerin özel işlerinin takip edilemeyeceği ve UYAP’dan bakılabilecek bilgilerin kendilerine iletilebileceği ifade edilmektedir.  Herkese sıra gelebilmesi için ilgililere azami on-onbeş dakika ayrılabileceği yanında, dosyalarla ilgili özel bilgilerin kesinlikle gizli tutulacağı da duyurulmaktadır. Proje kapsamında ilk dört hafta boyunca yapılan taleplere dair tutulan istatistikler, toplam kırkbeş kişinin talebinin karşılandığını göstermektedir. Bilgi istenen konular aşağıda gösterilmiştir.

Yargıtay’daki dosya durumunu soranlar: 28
Haklarında açılmış olan diğer davalarla ilgili (dava durumu, dosya no, duruşma tarihi) bilgi talebi: 10
Açık Cezaevine Geçiş Şartları: 6
Mahsup Durumu: 3
Erteleme: 2
Denetimli Serbestlik: 3
Toplam: 52 

(Başvuranlardan bazıları birden fazla konu hakkında fikir aldığı için yukarıdaki toplam sayı ile bu sayı farklılık göstermektedir.)

Burada altı çizilmesi gereken husus, bilgilerin aslında ilgililer cezaevinde olmasalar, UYAP Vatandaş portalından kolaylıkla elde edilebilecek nitelikte olduğudur. Örneğin, ilgilinin yargılanmakta olduğu diğer dosyaların durumları, bunların duruşma tarihlerinin ne olduğu veya Yargıtay’a temyiz incelemesi için yollanmış olan dosyaların onama-bozma durumları gibi. Diğer yandan, sorular zaman zaman açık cezaevine gidiş şartları, şartlı tahliye şartları, müddetname bilgileri gibi, UYAP’tan idarenin bakarak iletilebileceği bilgiler arasındadır. İdarenin infaz bürosundan görevlendirdiği bir kişinin projede yer alması gereken katkıyı sağlamıştır. Genelde bilgi istenen konuda hemen cevap verilebilmiş, sık bilgi istenen bazı konularda şema düzenlenmiştir. Nadiren de ilgili adına, mahkeme kalemini arayarak bilgi almak ve ilgilisine sonradan yazı ile bilgi vermek gerekmiştir. Elde edilen kişisel bilgilerin korunması adına projede yer alacaklara gizlilik taahhüdünün imzalatılması da düşünülmüştür.

Bu aşamada, sorunsuz olarak yürümüş, cezaevindeki bilgi ihtiyacını karşılayarak hem idarenin elini rahatlatan ve idare-hükümlü ilişkilerine katkı sağlayan hem de eski mezunların sosyal sorumluluklarını yerine getirmesine imkan sağlayan bu projenin, pilot proje aşamasından çıkıp, sürekli kılınması konusunda ceza ve tevkifevleri genel müdürlüğünün izni sağlanmıştır. Projeyi 2010 yılı sonuna kadar yürütmeyi hedefliyoruz.
Derneğimizin kuruluş amaçlarından biride sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra üniversitelerin de ceza infaz kurumlarında çalışmalar yapmasıdır. Projenin bu alanda önemli bir örnek teşkil edeceğini umuyoruz.